Dikke Mensen

Door overvloed en stress neemt het aantal mensen met overgewicht hand over hand toe. Dit leidt tot een crisis die voor westerse mensen bijna net zo bedreigend is als de economische en de klimaat crises. De mensheid kijkt onbeweeglijk toe, als een haas gevangen in de koplampen van een auto.

Een dik vet lijf is in andere culturen en was in andere tijden een schoonheids­ideaal en een teken van rijkdom. Kijk maar eens naar schilderijen uit de 16e en 17e eeuw. Bekend is bijvoorbeeld het Rubens-type: de gevulde vrouw met kleine borsten. Dun was in die tijd een teken van armoede.

Afb 1, een bekend schilderij van Rubens uit 1638, laat zien dat het ideaalbeeld ook van toepassing was op mannen.

Maar aangezien overgewicht uiteindelijk toch tot gezondheids­problemen leidt is dat geen houdbaar ideaal gebleken. Overgewicht als symbool van welvaart is ontstaan uit de angst voor slechter tijden. En met de herinnering aan slechte tijden is het goed om reserves aan te leggen voor barre tijden die er weer aan zouden kunnen komen. De risico’s van het overgewicht zijn niet zo belangrijk wanneer er ook nog vele andere bedreigingen zijn die het leven bekorten.

Met het verbeteren van de hygiënische omstandigheden door het aanleggen van riolering, het beschikbaar komen van schoon water, ruime, droge en warme huizen en veilig voedsel worden mensen in het rijke westen tegenwoordig heel veel ouder. Doordat mensen tegenwoordig een veel hogere leeftijd bereiken ging het opvallen dat mensen met overgewicht meer gezondheidsproblemen hebben dan mensen met een gemiddeld gewicht.

Door de goede omstandigheden en de overmatige beschikbaarheid van voedsel blijkt ook dat er verschil is tussen mensen in het omgaan met de overvloed aan voedsel. Niet alle mensen worden dik. Sommigen worden dikker dan anderen. Van degenen die overmatig dik worden, krijgen velen ook meer met gezondheidsproblemen te maken (maar niet iedereen die dik is, is per definitie ongezond).

Onze ontwikkelde maatschappij reageert heel primitief op vermeende ‘probleemgevallen’. Mensen met een probleem worden uitgesloten. En omdat we ons tot een beschaafde maatschappij ontwikkeld hebben gebeurt dat niet meer openlijk met veel geweld. Nee, het gaat vaak heel subtiel! Via kleine vooroordelen, waardoor dikke mensen minder geschikt geacht worden om bepaalde dingen te doen. Dikke mensen worden ook vaker gepest/geplaagd dan anderen. Dit gebeurt niet alleen op scholen, maar ook op de werkplek, in families en op straat. Dikke mensen krijgen minder snel een baan, vinden minder makkelijk mooie en makkelijk zittende kleding. Vliegtuigmaatschappijen overwegen om dikke mensen meer te laten betalen omdat ze extra plaats innemen. En waarschijnlijk denk jij bij minstens één van deze voorbeelden dat er misschien wel iets van redelijkheid zit in de achterliggende beweegredenen. We worden tenminste allemaal wel ergens gepakt omdat we ‘anders zijn’. Waarom zouden dikke mensen daar dan niet ‘gelijkwaardig’ in kunnen zijn. Het probleem zit het in het `anders behandelen van mensen, omdat ze anders zijn’. Doordat mensen anders zijn, zijn ze juist zo interessant. Wanneer anders zijn bestraft wordt, wordt het bedreigend om anders te zijn en gaan we allemaal steeds meer op elkaar lijken. Dat is niet alleen oersaai maar maakt ons als mensheid kwetsbaar en mensen als individu ongelukkig. Mensen verdienen een gelijkwaardige behandeling, o.a. omdat ze anders zijn. En dat geldt zeker ook voor dikke mensen.

Dag in dag uit worden we gebombardeerd met beelden, teksten en uitspraken die slankheid idealiseren. Het bombardement is voor vrouwen nog veel extremer dan voor mannen. Bij vrouwen is er ook nog een seksistische onderdrukking aangeplakt, het schoonheidsideaal. De gefotoshopte ideaal vrouw is verworden tot een afzichtelijke sculptuur, een karikatuur van vrouwen. Het maakt duidelijk dat een dergelijk bombardement met foute beeldvorming de menselijke psyche kan verwringen en tot slavernij leidt. De slavernij van het ongeluk. Een zichzelf instandhoudend ongeluk: “Ik voldoe niet aan het geprojecteerde beeld, dus ben ik minderwaardig! Omdat ik me minderwaardig voel idealiseer ik de beeldvorming en voel ik me nog minder!”. De uitweg lijkt simpel: verander jouw ideaalbeeld!

De maatschappelijke vooroordelen en achterstelling geven dikke mensen een minderwaardig beeld van zichzelf. Ze zijn gaan geloven dat de uitsluiting aan hunzelf te wijten is. Door de massaliteit van de media-dreun: “slank is beter” is er geen alternatief dan te gaan geloven dat er iets grondig mis met je is wanneer jij je overgewicht niet de baas bent. Dikke mensen krijgen daardoor geen hulp met hun echte probleem. Ze worden als minderwaardig gezien en aan hun lot overgelaten. “Eigen schuld dikke bult.” Deze onderdrukking raakt echter niet alleen de dikke mensen. De dunnen gaan net zozeer gebukt onder dit juk.

Het slankheidsideaal en de uitsluiting van dikke mensen maakt dat mensen zich schamen voor overgewicht en extreme eetgewoonten. De schaamte maakt dat velen in eenzaamheid op zoek gaan naar een oplossing. Dat isolement maakt mensen nog kwetsbaarder voor foute informatie uit tijdschriften en van Internet. Het slankheidsideaal zet mensen op het verkeerde been. Het gaat er niet om, om slank te worden, maar om een betere gezondheid, een betere kwaliteit van leven, meer plezier en een langer leven. Het gaat er niet om, om de schoonheidscompetitie te winnen, het gaat om een gelijkwaardig recht op bestaan. Het gaat erom dat het er zonder jou allemaal weinig toe doet.

Het gecommercialiseerde media bombardement doet ons geloven dat het belangrijk is om ‘mooi’ te zijn. En doordat veel mensen geloven dat ‘mooi zijn’ belangrijk is, houden we ons bezig met ons uiterlijk en vooral ook wat anderen ervan vinden. Het is een vergissing om te denken dat het andersom is. Mensen zijn geconditioneerd om ‘mooi zijn’ belangrijk te vinden. Het is echt niet zo dat de commercie alleen maar inspeelt op een eigenschap die onlosmakelijk bij mensen hoort. Er zijn ook mensen die zich van deze opgedrongen onzin losgemaakt hebben.

Door het gebrek aan echte hulp en goede ondersteuning zijn veel dikke mensen wanhopig op zoek naar een oplossing voor hun achterstelling en uitsluiting. Het is die wanhoop, die uitgebuit wordt om schijnoplossingen te verkopen. Afslankpillen, afslankthee, fitnessapparatuur en diëten vliegen als warme broodjes over de toonbank. De afslankindustrie is een miljardenbusiness geworden. Ik maak geen bezwaar tegen geld verdienen, maar wel als het gebaseerd is op de exploitatie van de wanhoop van mensen zonder enige echte oplossing te bieden.

De commerciële uitbuiting financiert zichzelf. Het geld dat verdiend wordt in de afslankindustrie financiert de reclame voor nog meer misleiding. Reclame maakt misbruik van mensen door halve waarheden, onvolledige informatie en soms ook moeilijk te ontkrachten leugens voor te doen als wetenschappelijk bewezen feiten. Veel reclame wordt verstopt in ogenschijnlijk onafhankelijke artikelen. Een advertentie die op een echt artikel lijkt wordt een advertorial genoemd. Een moeilijk woord waarmee ze kunnen zeggen dat er toch bij staat dat het geen onafhankelijke informatie is, maar waarvan de meeste mensen niet begrijpen wat het betekent. Advertorials worden betaald door het bedrijf dat geld verdient met de verkoop van het besproken product. Door de schijn van onafhankelijkheid op te houden kun je mensen doen geloven dat wat er geschreven wordt waarheid is. Met leugens maak je mensen afhankelijk. Hiermee wordt heel veel geld verdiend. Met de waarheid maak je mensen sterk en onafhankelijk. En daarmee is in ons economische systeem niet zoveel geld te verdienen.

Machines met snoep en frisdrank in de gangen van fabrieken, kantoren en scholen hebben tot doel om arbeiders en leerlingen harder te laten werken en gewillig te maken. Net zoals soldaten in WOII over grote hoeveelheden sigaretten, chocolade en snoepgoed beschikten om ze te helpen in de soms barre omstandigheden vol te houden en om langer door te kunnen gaan.

In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw ontwikkelde de verzorgingsstaat zich in Nederland. Het was een poging om beter te zorgen voor mensen die om allerlei redenen in de maatschappij buiten de boot vielen. Maar in plaats van deze mensen een volwaardige plaats in de maatschappij te bieden werden ze afgezonderd, met een uitkering buiten het arbeidsproces geplaatst of zelfs in een inrichting gestopt. Dit had tot gevolg dat er niets gedaan werd om de maatschappij en werk passend en veilig te maken voor iedereen. Bovendien werd het normaal om de uitgeslotenen als oorzaak te zien voor het feit dat anderen 'harder' moesten werken. Mensen die buiten het arbeidsproces geplaatst werden werden tot luie profiteurs en uitkeringstrekkers bestempeld. Dat dit het gevolg was van een onzorgvuldig uitgevoerd sociaal beleid is als nuance in de geschiedenis verdwenen. Als gevolg van dit pappen en nathouden door een bemoeizuchtige overheid zijn we in de jaren 90 en 10 omgeslagen naar vergaand individualisme waarin iedereen zelf mag beslissen wat hij doet en laat. Zolang het anderen maar geen directe schade toebrengt, moet alles zo’n beetje kunnen. Nu zit hier precies het probleem. Niet alleen individuen leiden schade door hun eigen overgewicht, de maatschappij leidt ook een enorme schade door overgewicht. Ik denk dan naast de kosten van de gezondheidszorg vooral ook aan schade in de vorm van angst en verdriet, het verlies van kwaliteit van leven en het verlies aan levens. Het is niet de vraag wat hier de oorzaak en wat het gevolg is. De grote vraag is of we iets kunnen doen tegen de mechanismen in de maatschappij die het probleem van overgewicht in stand houden en ogenschijnlijk onoplosbaar maken!?

Hoe je het ook wendt of keert, de overheid is de aangewezen partij om regels te maken die ervoor zorgen dat bedrijven geen rommel op de markt brengen. De overheid kan op dit moment niet vergaand genoeg reguleren omdat veel mensen bang zijn dat ze dan niet meer mogen eten wat ze willen en dat de overheid zoveel macht over de voedselproductie krijgt dat er niets meer aan te verdienen valt en omdat we dan moeten eten wat ambtenaren bedacht hebben. Ook een overheid kan ‘fout’ zijn en via beschikbaarheid van voeding en medicijnen de maatschappij willen beïnvloeden. Een niet zo eenvoudige op te lossen schijnbare tegenstelling.

De overheid reguleert inmiddels heel veel en die regels zorgen in ons land voor behoorlijk veilig voedsel. De industrie beschikt over gigantische middelen en mogelijkheden om nieuwe producten te ontwikkelen en op de markt te brengen. Daarbij wordt alle mogelijke ruimte in de wet- en regelgeving gebruikt. Nieuwe ontwikkelingen worden vaak, en soms ook onterecht, gehinderd door oude regels. Ga er als overheid maar aanstaan om met beperkte middelen steeds goede regelgeving en handhaving tegenover nieuwe ontwikkelingen te zetten.

De huidige teneur is om regelgeving af te breken en om bedrijven meer ruimte te geven. De burger is aan zet om door zijn koopgedrag bedrijven in de goede richting te duwen. Helaas is die burger niet zo sterk en laat de burger zich makkelijk verleiden tot voor bedrijven winstgevend maar voor zichzelf destructief gedrag. Dit zal moeten veranderen! Burgers moeten leren om zichzelf beter te beschermen en keuzen te maken die het eigen langere termijn belang werkelijk dienen. De eerste stap is om niet willoos af te wachten, of je willoos te laten leiden door valse informatie. Toch moet je heel sterk in je schoenen staan om het in je eentje voor elkaar te krijgen om zo goed voor jezelf te zorgen dat je je overgewicht kwijt raakt. Niemand redt het in zijn eentje tegen een systeem. Organiseer de mensen om je heen om jou te steunen. Help elkaar. Naast het veranderen van ons koopgedrag zullen we actie moeten voeren tegen bedrijven die ‘slechte producten’ op de markt brengen.

In een maatschappij die de gezondheid van mensen opoffert aan commerciële belangen kan niemand verweten worden dat het moeilijk is om de benodigde discipline en motivatie op te brengen om beter voor zichzelf te kunnen zorgen en op een gezond gewicht te blijven.

Dikke mensen verdienen liefdevolle aandacht en naasten die er liefdevol op aandringen dat ze beter voor zichzelf gaan zorgen. De stille uitsluiting van dikke mensen dient te eindigen. Dikke mensen hebben een stevige groep vrienden om zich heen nodig om de uitdaging om hun overgewicht kwijt te raken aan te kunnen. Het heeft geen enkele zin om dikke mensen te vertellen dat ze te dik zijn, dat weten ze zelf ook wel. Maar het heeft nog minder zin om stilzwijgend een andere kant op te kijken. Kom dichterbij en maak contact zodat je kunt vragen: “Hoe kan ik je helpen om beter voor jezelf te zorgen?”. En loop dan niet weg vanwege de woede uitbarsting die als antwoord op de vraag volgt.

Het is niet nodig om van dikke mensen psychiatrische probleemgevallen te maken. Of om het in de psychiatrische oplossingen te zoeken. De meeste dikke mensen hebben geen psychiatrisch probleem. Ze hebben overgewicht en een sociaal probleem door een maatschappij die tekort schiet. Dikke mensen zijn geen zielige slachtoffers. Klagen over het ontbreken van steun en de slechte informatie is nuttig om te proberen om het maatschappelijke systeem te veranderen. Als jij eenmaal doorhebt wat er in de wereld aan de hand is en hoe dikke mensen de juiste hulp ontzegd wordt, zul je vervolgens ook de stap moeten zetten om te gaan pionieren in een zoektocht om je eigen leven te redden. De maatschappij moet veranderen, maar zal dat waarschijnlijk pas doen als het voor jou te laat is. De maatschappij verandert pas als voldoende mensen hun overgewicht succesvol weten aan te pakken. Jij bent eerst aan zet!

Ban de onzin uit je hoofd! Er is geen snelle simpele oplossing voor overgewicht! Er zijn geen wonderpillen, of drankjes die zullen maken dat je kan blijven bunkeren en tegelijkertijd je dodelijke overgewicht zult kwijtraken. Stop met het zorgelijke zoeken naar een oplossing die niet bestaat. Ga aan het werk en verander je ongezonde (eet)gewoonten in een duurzaam, gezond en lang leven waarin je elke dag echt van eten kunt genieten.

Goed voor jezelf zorgen neemt een groot deel van je leven in beslag. Mensen met een chronische ziekte, handicap of een ernstige ziekte vinden het vanzelfsprekend om heel veel tijd te steken in hun gezondheid, verzorging en welbevinden. Waarom zou je wachten met goed voor jezelf zorgen tot het 5 voor 12 is? Goed voor jezelf zorgen is het belangrijkste wat er is, neem er ruim de tijd voor!